Tarihi Yapılar

ALİ EFE (ABDÜSSELAM) HANI

Yeni Mahalle, Bedesten Caddesi üzerinde yer alan han, Kanuni Sultan Süleyman’ın ünlü defterdarı Abdüsselam Efendi vakfındandır. Değişik dönemlerde Kara Hüseyin, Serban, Savran Hanı gibi adlarla anılan hanın 1524 tarihli vakfiyesi vardır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde ise “Abdüsselam” olarak anılmaktadır. Abdüsselâm Efendi'nin kentte, ayrıca han, hamam ve dükkân gibi vakıfları da bulunmaktadır.

Yapı iki katlı, tek avlulu, tamamı revaklı hanlar grubundandır. Halk tarafından Ali Efe Hanı olarak bilinen hanın üstte 20, altta 17 odası bulunur. Hanın güneyindeki alt kat oda ve revakları yıkılmıştır. Ön cephesi hariç, diğer bölümleri kullanılamaz durumdadır. Yakın zamana kadar hanın restorasyonuna başlanması planlanmaktadır.

Foto

BAKIR (KURŞUNLU) HAN

Vakıf kayıtlarından öğrenildiği kadarıyla Yavuz Sultan Selim’in damadı Sadrazam Lütfü Paşa tarafından H.950 / M.1544 tarihli vakfiyesine göre yaptırılmıştır. Han, belgelerde “Kurşunlu” olarak yer alıyorsa da bakır tüccarlarının toplandığı yer olması nedeniyle, halk tarafından daha çok “Bakır Hanı” olarak bilinmektedir.

Osmanlı şehir içi hanları arasında sınıflandırmada han, bir avlulu, iki katlı, tamamı revaklı hanlar grubundadır. Doğusunda Çöplüce Han ve Kutu Hanı ile çevrili olan yapının üstte 34, altta 19 odası, ahırı, çeşme ve şadırvanı bulunurken bunlardan batı ve güney yönündeki odalarıyla ahırını kaybetmiştir. 1977 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Günümüzde Eylül 2016 itibariyle kafe/kültür evi olarak hizmete açılmıştır.

Foto

BEDESTEN

Bedestenler değerli malların depolandığı, korunduğu, alınıp satıldığı, tüccarların toplandığı anıtsal görünümlü taştan, yer yer tuğlalı ve simetrik planlı eserlerdir. Bu yapılar güvenceli olduklarından mücevherler gibi kıymetli eşyalar, tüccarların fazla paraları da emanet şeklinde buraya verilebilirdi. Bu işlevleri göz önüne alındığında banka görevi de gördüklerini söyleyebiliriz.

14.-15. yüzyıl beylikler devrinde sayıca az olan bedestenler, 16.-17. yüzyıl Osmanlı mimarisinde fazlalaşır. Tire Bedesteni ise 15. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlendirilir. Eser, yapım malzemesi olarak kullanılan Bizans dönemi devşirme taşlarıyla da dikkat çekmektedir. 42.00 m. x 26.00 m. lik bir alana oturan yapı; içte üç yığma ayakla taşınan sekiz kubbeli, dikdörtgen planlıdır. Yapıyı çevreleyen 34 dükkân ünitesi mevcuttur. İçte ise güneyinde 10, doğusunda 4 adet depo/mahzen olarak adlandırılan hücreleri mevcuttur. Tonoz ve kubbeler dıştan kiremit kaplıdır. Hücreler ‘L’ şeması oluşturacak şekilde dizilmişlerdir.İç mekândaki bu bölmeler 15. yüzyıl bedestenlerinde görülen bir özelliktir.

Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait yapı, Belediye’mizce 49 yıllığına kiralanmıştır. Restorasyon işi projelendirilip Tire Belediyesi kontrolörlüğünde, yüklenici firma eliyle çalışmalara 22.01.2014 tarihinde başlanmıştır. 2016 yılı sonunda restorasyon projesi tamamlanan bedestende kültür sanatla ilgili etkinlikler yapılmaktadır. Tire Bedesteni, 2015 Tarihi Kentler Birliği Proje Ödülü’ nün de sahibidir.

Foto

ÇÖPLÜ HAN

Han; H.1257/1841 tarihli Tire Şeriye Sicili belgesinde aktarılan bilgiye göre Halil Yahşi Beyin 1441 tarihli vakfiyesine göre inşa ettirilmiştir. Yapı, Osmanlı dönemi şehir içi hanları içinde, tek katlı, avlulu, revaksız hanlar grubundadır. Plan tipi olarak dörtgen planlı, dış dükkânlı olarak tasarımlanmış yapıda revaksız bir avlu ve içte dükkân ya da mahzen bölümleri yer almaktadır. Bu tip ticari hanlar; farklı coğrafya ve kültürden gelen tüccarların tanışıp mal alışverişinde bulunduğu, ürünlerini depolayabildiği aynı zamanda konaklayabildiği fonksiyonlara sahiptir.

Foto

UZUN ÇARŞI

Tire’nin Tahtakale’ye açılan ünlü çarşısıdır. Sağlı sollu dükkânlardan oluşan ve Osmanlı çarşı oluşumunun sağlayarak Tahtakale ile bütünleşen çarşısıdır. Hafif eğimli bir arazi üzerinde tek katlı veya zemin artı bir katlı olarak sıralanmış dükkânlardan oluşur.

Kuzey ucundan Bedesten yapısına kadar uzanan sokağıyla toplamda 127.00 m. lik uzun bir strüktüre sahiptir. Dükkânların bir kısmı tamamen yenilenmiş, bir kısmı da orijinalliklerini koruyarak günümüze ulaşmıştır.

Foto

ESKİ YENİ HAMAM

Osmanlı Klasik Dönem yapılarından olan Eski Yeni Hamam kent merkezindeki 20 tarihi hamam arasında yakın zamana kadar - Yalınayak Hamamı açılana kadar- çalışan tek hamamdı. Cami, Medrese, Bimarhane ve Bakır Han’dan oluşan Lütfi Paşa Külliyesi’nin bir parçasıdır. Halen Tire’de çalışan tek hamamdır. Hamam, Fatih Sultan Mehmet zamanında kurulan Cami-i Atik, Veled-i Kadı ve Küçük Hafız Mahalleleri arasındaki İbn-i Hatip Mahallesi’nde yaptırılmıştı. Çifte hamamlar grubundan olan yapı, kuzey-güney yönünde hafif eğimli bir arazi üzerine kurulmuştur. Erkekler hamamının güney batı bölümünde büyükçe bir havuz bulunmaktadır.

Foto

KUTUHAN ve ARASTA

Han yapısı kareye yakın dikdörtgen bir alan üzerinde oturan, Osmanlı dönemi şehir içi hanları sınıflamasında iki katlı, iki katıda revaklı, avlulu hanlar grubundadır. İnşa kitabesi bulunmamakla birlikte Tahtakale (Yenipazar)’de H.845/1441 tarihli vakfiyesinden anlaşıldığı kadarıyla Aydın Sancak Beyi Halil Yahşi Bey tarafından XV. yüzyıl ortalarında inşa edilmiştir. Doğusunda Arasta, kuzeyinde Gündüz Sokağı, batısında Karanlık Sokak, güneyinde de Tahtakale Meydanı bulunmaktadır. Han, Evliya Çelebi tarafından “Kütahya Hanı” olarak da ifade edilmektedir.

Kullanım hakkı Belediyemizce 25 yıllığına alınmış olup restorasyon projesi tamamlandığında, yapının üst katı satış birimleri olarak hizmete açılacak, alt katı ve iç bahçesi ise turistik restoran, kafe ve eğlence yerleri olarak işlevlenecektir.

Foto

LAMARTİNE EVİ

Yapı; Osmanlı Dönemi’nin ünlü tıp alimi Şanizade Ataullah Efendi’nin bir müddet ikamet ettiği ev olduğundan “Şanizade Evi” olarak anılmıştır. Bir dönem de ise Osmanlı-Fransız ilişkilerinin gelişiminde katkı sağlayan Fransız siyasetçi, şair Alphonse De Lamartine bir süre burada ikamet ettiği için “Lamartine Evi” olarak da anılmıştır.

Yanık Konak mevkiinde yer alan yapı; “dış sofalı iki bölümlü” plan tipinde inşa edilmiştir. İki katlı, ahşap kırma çatılı olarak inşa edilen yapı günümüzde tamamen yıkılmıştır. Sadece yapının alt kat duvarları ile bahçe duvarları mevcuttur. Bahçeye giriş ise yuvarlak boşaltma kemeri içerisinde, çift kanatlı dikdörtgen ahşap bir kapıyla sağlanır. Kapı üzerinde daha öncesinde var olan kitabede H.1206 / M.1792 tarihi bulunmaktadır. Kapı kitabesinde ayrıca, “Bu kapı açıldıkça düşmanların gözü kapansın” şeklinde bir metin yer almaktadır. Konak bir dönem de “Hacı Ali Paşa Konağı” olarak anılmıştır.

Foto

NECİPPAŞA KÜTÜPHANESİ

Klasik Osmanlı mimari üslûbunda inşa edilen Tire Vakıf Necip Paşa Kütüphanesi, H. 1242/M.1827 yılında II. Mahmut dönemi devlet adamlarından Necip Paşa tarafından yaptırılmıştır. Köprülü ile başlayan müstakil kütüphane örneklerindendir.

Girişte yarım daire şeklinde yedi mermer basamakla revak kısmına ulaşılır. Binanın zemini yerden yüksek tutulmuştur. Böylece bölgenin rutubetli ortamından kitapların zarar görmesi önlenmek istenmiştir. Yapı; üzeri sekizgen kasnak üzerine oturtulmuş tek kubbe ile örtülüdür. Kubbeye geçişler tromplarla sağlanmıştır. Kare şeklinde tek bir mekâna sahip olan yapının ön tarafında bulunan revaklı kısım sonradan camekânla kapatılarak okuma yeri olarak düzenlenmiştir. İç bölümde sekizgen gövdeli piramidal çatılı bir bölüm bulunur. Sonradan eklenen bu bölümde kıymetli el yazmaları saklanmaktadır.

Vakıf kütüphane, 671 kitapla hizmete sokulmuştur. Baninin vakfettiği kitaplar kırmızı kutular içinde bulunmaktadır. Bu kitaplar özel bir pavyon ile koruma altına alınmıştır. Kütüphanede bulunan toplam kitap adedi 11,702’dir. Bunların 2,468 adedi eski harflerle yazılı Osmanlı dönemine ait eserler olup 1,156 adet yazma, 1,312 adet matbu eserden oluşmaktadır. Geri kalan 9,234 adedi Latin harflerle basılı Cumhuriyet dönemi kitaplardır.

Foto

TAHTAKALE ÇARŞISI

Sicil kayıtlarına göre, Tire Kent Çarşısı Bizans Döneminde Bedesten Semti’ dir. Reifchtal, Bedesteni 8. veya 9. yüzyıl yapısı olarak nitelendirir. Fetihle birlikte Aydınoğulları’nın merkez olarak ele aldıkları anlaşılmaktadır. İlk Osmanlı çarşı planı, Halil Yahşi Bey tarafından uygulamaya konmuş olup, 600 yıldır çalışmakta olan Tahtakale Çarşısı’dır. Kutuhan restorasyonu kapsamında burada da çevre düzenlemesi yapılması planlanmaktadır.

Foto

TAHTAKALE HAMAMI

Tahtakale Hamamı, Sultan II. Murat’ ın ünlü emirlerinden Abdullah oğlu Halil Yahşi Bey tarafından yaptırılan Yeşil İmaret Zaviyesi’nin vakfıdır. Hamam, taşıdığı özellikler nedeniyle Tire'nin en seçkin hamamlarının başında yer almaktadır. Plan anlayışı, tuğla zenginliği ve estetik özellikleriyle Tahtakale Hamamı yalnız Tire'nin değil, Türkiye hamamları içinde de daima gözde olma özelliğini koruyacaktır. Tire Belediyesi tarafından restore edilen bu güzel eser, 2010 yılında Tarihi Kentler Birliği Proje Ödülü’ nü almıştır.

Foto

THEOS MOZOLESİ

Tire Halkapınar köyü ile Belevi sınırında yer alan bu anıt, dünyanın yedi harikasından biri olan Halikarnassos Maussolleionu’ndan sonra eski Anadolu’nun en büyük ve en yüksek mezar yapısıdır. Anıtın bulunan parçalarına göre podyum yüksekliği 11.37 m. olarak saptanmıştır. Yerli bir kayanın dört bir yanının güzel işlenmiş bloklarla kaplanmasından oluşmuştur. Kare planlı podyum 29.65 x 29.65 m. ölçüsündedir. Kaya kütlesinin güneyi, içeriye doğru bir mezar odası halinde oyulmuş ve burada halen Efes Müzesi’nde korunan lahit yerleştirilmişti. Bulunan parçalara göre ikinci katın korniş düzeyine kadar olan yüksekliği 11.32 m’dir. Anıtın toplam yüksekliği çatı olmaksızın yaklaşık 23 m. olup çatının ne şekilde sona erdiği konusunda bilgi verecek parçalar bulunamamıştır. Anıtın mimarlık süslemeleri; silmeleri, Korinth başlıkları ve aslan-grifonlar özenli bir işçiliğin ürünüdürler. Tavandaki kasetlerde ölüler için düzenlenen cenaze oyunlarının tasvir edildiği kabartmalar yer alır. G. Kleiner tavan kasetlerinin ve Korinth başlıklarının gösterdiği stil özelliklerine dayanarak, lahit sahibinin bir kline üzerine yatmış olması ve başında bir banttan oluşan taç taşıması nedeniyle, Büyük İskender’in Makedonyalı epigonlarından biri olduğunu saptamış ve bu durumda MÖ. 246 yılında Efes’te ölen Seleukos krallarından II. Antiochos Theos olması gerekliliğini ortaya koymuştur.

Foto

YENİ (MATHIUS) HAN

Yeni Han, Pasa Caminin güneyinde, Arabacılar çarşısı denilen konumdadır. Halk arasında hanı çalıştıran kiracısı Rum Mathius’dan dolayı “Mathius Hanı” olarak da bilinmektedir. Sadrazam Lütfü Paşa Vakfı'ndan olan bu hanın 1543 yılındaki vakfiyesine göre, üstte 37. altta 24 odası ile 100 atı barındıracak bir de ahırı bulunmaktaydı. Hanın kuzey cephesinde yer alan dükkanlar günümüzde hizmet vermektedir.

Foto
Tarihi Yapılar

ALİ EFE (ABDÜSSELAM) HANI

Yeni Mahalle, Bedesten Caddesi üzerinde yer alan han, Kanuni Sultan Süleyman’ın ünlü defterdarı Abdüsselam Efendi vakfındandır. Değişik dönemlerde Kara Hüseyin, Serban, Savran Hanı gibi adlarla anılan hanın 1524 tarihli vakfiyesi vardır. Evliya Çelebi Seyahatnamesinde ise “Abdüsselam” olarak anılmaktadır. Abdüsselâm Efendi'nin kentte, ayrıca han, hamam ve dükkân gibi vakıfları da bulunmaktadır.

Yapı iki katlı, tek avlulu, tamamı revaklı hanlar grubundandır. Halk tarafından Ali Efe Hanı olarak bilinen hanın üstte 20, altta 17 odası bulunur. Hanın güneyindeki alt kat oda ve revakları yıkılmıştır. Ön cephesi hariç, diğer bölümleri kullanılamaz durumdadır. Yakın zamana kadar hanın restorasyonuna başlanması planlanmaktadır.

Foto

BAKIR (KURŞUNLU) HAN

Vakıf kayıtlarından öğrenildiği kadarıyla Yavuz Sultan Selim’in damadı Sadrazam Lütfü Paşa tarafından H.950 / M.1544 tarihli vakfiyesine göre yaptırılmıştır. Han, belgelerde “Kurşunlu” olarak yer alıyorsa da bakır tüccarlarının toplandığı yer olması nedeniyle, halk tarafından daha çok “Bakır Hanı” olarak bilinmektedir.

Osmanlı şehir içi hanları arasında sınıflandırmada han, bir avlulu, iki katlı, tamamı revaklı hanlar grubundadır. Doğusunda Çöplüce Han ve Kutu Hanı ile çevrili olan yapının üstte 34, altta 19 odası, ahırı, çeşme ve şadırvanı bulunurken bunlardan batı ve güney yönündeki odalarıyla ahırını kaybetmiştir. 1977 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir. Günümüzde Eylül 2016 itibariyle kafe/kültür evi olarak hizmete açılmıştır.

Foto

BEDESTEN

Bedestenler değerli malların depolandığı, korunduğu, alınıp satıldığı, tüccarların toplandığı anıtsal görünümlü taştan, yer yer tuğlalı ve simetrik planlı eserlerdir. Bu yapılar güvenceli olduklarından mücevherler gibi kıymetli eşyalar, tüccarların fazla paraları da emanet şeklinde buraya verilebilirdi. Bu işlevleri göz önüne alındığında banka görevi de gördüklerini söyleyebiliriz.

14.-15. yüzyıl beylikler devrinde sayıca az olan bedestenler, 16.-17. yüzyıl Osmanlı mimarisinde fazlalaşır. Tire Bedesteni ise 15. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlendirilir. Eser, yapım malzemesi olarak kullanılan Bizans dönemi devşirme taşlarıyla da dikkat çekmektedir. 42.00 m. x 26.00 m. lik bir alana oturan yapı; içte üç yığma ayakla taşınan sekiz kubbeli, dikdörtgen planlıdır. Yapıyı çevreleyen 34 dükkân ünitesi mevcuttur. İçte ise güneyinde 10, doğusunda 4 adet depo/mahzen olarak adlandırılan hücreleri mevcuttur. Tonoz ve kubbeler dıştan kiremit kaplıdır. Hücreler ‘L’ şeması oluşturacak şekilde dizilmişlerdir.İç mekândaki bu bölmeler 15. yüzyıl bedestenlerinde görülen bir özelliktir.

Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait yapı, Belediye’mizce 49 yıllığına kiralanmıştır. Restorasyon işi projelendirilip Tire Belediyesi kontrolörlüğünde, yüklenici firma eliyle çalışmalara 22.01.2014 tarihinde başlanmıştır. 2016 yılı sonunda restorasyon projesi tamamlanan bedestende kültür sanatla ilgili etkinlikler yapılmaktadır. Tire Bedesteni, 2015 Tarihi Kentler Birliği Proje Ödülü’ nün de sahibidir.

Foto

ÇÖPLÜ HAN

Han; H.1257/1841 tarihli Tire Şeriye Sicili belgesinde aktarılan bilgiye göre Halil Yahşi Beyin 1441 tarihli vakfiyesine göre inşa ettirilmiştir. Yapı, Osmanlı dönemi şehir içi hanları içinde, tek katlı, avlulu, revaksız hanlar grubundadır. Plan tipi olarak dörtgen planlı, dış dükkânlı olarak tasarımlanmış yapıda revaksız bir avlu ve içte dükkân ya da mahzen bölümleri yer almaktadır. Bu tip ticari hanlar; farklı coğrafya ve kültürden gelen tüccarların tanışıp mal alışverişinde bulunduğu, ürünlerini depolayabildiği aynı zamanda konaklayabildiği fonksiyonlara sahiptir.

Foto

UZUN ÇARŞI

Tire’nin Tahtakale’ye açılan ünlü çarşısıdır. Sağlı sollu dükkânlardan oluşan ve Osmanlı çarşı oluşumunun sağlayarak Tahtakale ile bütünleşen çarşısıdır. Hafif eğimli bir arazi üzerinde tek katlı veya zemin artı bir katlı olarak sıralanmış dükkânlardan oluşur.

Kuzey ucundan Bedesten yapısına kadar uzanan sokağıyla toplamda 127.00 m. lik uzun bir strüktüre sahiptir. Dükkânların bir kısmı tamamen yenilenmiş, bir kısmı da orijinalliklerini koruyarak günümüze ulaşmıştır.

Foto

ESKİ YENİ HAMAM

Osmanlı Klasik Dönem yapılarından olan Eski Yeni Hamam kent merkezindeki 20 tarihi hamam arasında yakın zamana kadar - Yalınayak Hamamı açılana kadar- çalışan tek hamamdı. Cami, Medrese, Bimarhane ve Bakır Han’dan oluşan Lütfi Paşa Külliyesi’nin bir parçasıdır. Halen Tire’de çalışan tek hamamdır. Hamam, Fatih Sultan Mehmet zamanında kurulan Cami-i Atik, Veled-i Kadı ve Küçük Hafız Mahalleleri arasındaki İbn-i Hatip Mahallesi’nde yaptırılmıştı. Çifte hamamlar grubundan olan yapı, kuzey-güney yönünde hafif eğimli bir arazi üzerine kurulmuştur. Erkekler hamamının güney batı bölümünde büyükçe bir havuz bulunmaktadır.

Foto

KUTUHAN ve ARASTA

Han yapısı kareye yakın dikdörtgen bir alan üzerinde oturan, Osmanlı dönemi şehir içi hanları sınıflamasında iki katlı, iki katıda revaklı, avlulu hanlar grubundadır. İnşa kitabesi bulunmamakla birlikte Tahtakale (Yenipazar)’de H.845/1441 tarihli vakfiyesinden anlaşıldığı kadarıyla Aydın Sancak Beyi Halil Yahşi Bey tarafından XV. yüzyıl ortalarında inşa edilmiştir. Doğusunda Arasta, kuzeyinde Gündüz Sokağı, batısında Karanlık Sokak, güneyinde de Tahtakale Meydanı bulunmaktadır. Han, Evliya Çelebi tarafından “Kütahya Hanı” olarak da ifade edilmektedir.

Kullanım hakkı Belediyemizce 25 yıllığına alınmış olup restorasyon projesi tamamlandığında, yapının üst katı satış birimleri olarak hizmete açılacak, alt katı ve iç bahçesi ise turistik restoran, kafe ve eğlence yerleri olarak işlevlenecektir.

Foto

LAMARTİNE EVİ

Yapı; Osmanlı Dönemi’nin ünlü tıp alimi Şanizade Ataullah Efendi’nin bir müddet ikamet ettiği ev olduğundan “Şanizade Evi” olarak anılmıştır. Bir dönem de ise Osmanlı-Fransız ilişkilerinin gelişiminde katkı sağlayan Fransız siyasetçi, şair Alphonse De Lamartine bir süre burada ikamet ettiği için “Lamartine Evi” olarak da anılmıştır.

Yanık Konak mevkiinde yer alan yapı; “dış sofalı iki bölümlü” plan tipinde inşa edilmiştir. İki katlı, ahşap kırma çatılı olarak inşa edilen yapı günümüzde tamamen yıkılmıştır. Sadece yapının alt kat duvarları ile bahçe duvarları mevcuttur. Bahçeye giriş ise yuvarlak boşaltma kemeri içerisinde, çift kanatlı dikdörtgen ahşap bir kapıyla sağlanır. Kapı üzerinde daha öncesinde var olan kitabede H.1206 / M.1792 tarihi bulunmaktadır. Kapı kitabesinde ayrıca, “Bu kapı açıldıkça düşmanların gözü kapansın” şeklinde bir metin yer almaktadır. Konak bir dönem de “Hacı Ali Paşa Konağı” olarak anılmıştır.

Foto

NECİPPAŞA KÜTÜPHANESİ

Klasik Osmanlı mimari üslûbunda inşa edilen Tire Vakıf Necip Paşa Kütüphanesi, H. 1242/M.1827 yılında II. Mahmut dönemi devlet adamlarından Necip Paşa tarafından yaptırılmıştır. Köprülü ile başlayan müstakil kütüphane örneklerindendir.

Girişte yarım daire şeklinde yedi mermer basamakla revak kısmına ulaşılır. Binanın zemini yerden yüksek tutulmuştur. Böylece bölgenin rutubetli ortamından kitapların zarar görmesi önlenmek istenmiştir. Yapı; üzeri sekizgen kasnak üzerine oturtulmuş tek kubbe ile örtülüdür. Kubbeye geçişler tromplarla sağlanmıştır. Kare şeklinde tek bir mekâna sahip olan yapının ön tarafında bulunan revaklı kısım sonradan camekânla kapatılarak okuma yeri olarak düzenlenmiştir. İç bölümde sekizgen gövdeli piramidal çatılı bir bölüm bulunur. Sonradan eklenen bu bölümde kıymetli el yazmaları saklanmaktadır.

Vakıf kütüphane, 671 kitapla hizmete sokulmuştur. Baninin vakfettiği kitaplar kırmızı kutular içinde bulunmaktadır. Bu kitaplar özel bir pavyon ile koruma altına alınmıştır. Kütüphanede bulunan toplam kitap adedi 11,702’dir. Bunların 2,468 adedi eski harflerle yazılı Osmanlı dönemine ait eserler olup 1,156 adet yazma, 1,312 adet matbu eserden oluşmaktadır. Geri kalan 9,234 adedi Latin harflerle basılı Cumhuriyet dönemi kitaplardır.

Foto

TAHTAKALE ÇARŞISI

Sicil kayıtlarına göre, Tire Kent Çarşısı Bizans Döneminde Bedesten Semti’ dir. Reifchtal, Bedesteni 8. veya 9. yüzyıl yapısı olarak nitelendirir. Fetihle birlikte Aydınoğulları’nın merkez olarak ele aldıkları anlaşılmaktadır. İlk Osmanlı çarşı planı, Halil Yahşi Bey tarafından uygulamaya konmuş olup, 600 yıldır çalışmakta olan Tahtakale Çarşısı’dır. Kutuhan restorasyonu kapsamında burada da çevre düzenlemesi yapılması planlanmaktadır.

Foto

TAHTAKALE HAMAMI

Tahtakale Hamamı, Sultan II. Murat’ ın ünlü emirlerinden Abdullah oğlu Halil Yahşi Bey tarafından yaptırılan Yeşil İmaret Zaviyesi’nin vakfıdır. Hamam, taşıdığı özellikler nedeniyle Tire'nin en seçkin hamamlarının başında yer almaktadır. Plan anlayışı, tuğla zenginliği ve estetik özellikleriyle Tahtakale Hamamı yalnız Tire'nin değil, Türkiye hamamları içinde de daima gözde olma özelliğini koruyacaktır. Tire Belediyesi tarafından restore edilen bu güzel eser, 2010 yılında Tarihi Kentler Birliği Proje Ödülü’ nü almıştır.

Foto

THEOS MOZOLESİ

Tire Halkapınar köyü ile Belevi sınırında yer alan bu anıt, dünyanın yedi harikasından biri olan Halikarnassos Maussolleionu’ndan sonra eski Anadolu’nun en büyük ve en yüksek mezar yapısıdır. Anıtın bulunan parçalarına göre podyum yüksekliği 11.37 m. olarak saptanmıştır. Yerli bir kayanın dört bir yanının güzel işlenmiş bloklarla kaplanmasından oluşmuştur. Kare planlı podyum 29.65 x 29.65 m. ölçüsündedir. Kaya kütlesinin güneyi, içeriye doğru bir mezar odası halinde oyulmuş ve burada halen Efes Müzesi’nde korunan lahit yerleştirilmişti. Bulunan parçalara göre ikinci katın korniş düzeyine kadar olan yüksekliği 11.32 m’dir. Anıtın toplam yüksekliği çatı olmaksızın yaklaşık 23 m. olup çatının ne şekilde sona erdiği konusunda bilgi verecek parçalar bulunamamıştır. Anıtın mimarlık süslemeleri; silmeleri, Korinth başlıkları ve aslan-grifonlar özenli bir işçiliğin ürünüdürler. Tavandaki kasetlerde ölüler için düzenlenen cenaze oyunlarının tasvir edildiği kabartmalar yer alır. G. Kleiner tavan kasetlerinin ve Korinth başlıklarının gösterdiği stil özelliklerine dayanarak, lahit sahibinin bir kline üzerine yatmış olması ve başında bir banttan oluşan taç taşıması nedeniyle, Büyük İskender’in Makedonyalı epigonlarından biri olduğunu saptamış ve bu durumda MÖ. 246 yılında Efes’te ölen Seleukos krallarından II. Antiochos Theos olması gerekliliğini ortaya koymuştur.

Foto

YENİ (MATHIUS) HAN

Yeni Han, Pasa Caminin güneyinde, Arabacılar çarşısı denilen konumdadır. Halk arasında hanı çalıştıran kiracısı Rum Mathius’dan dolayı “Mathius Hanı” olarak da bilinmektedir. Sadrazam Lütfü Paşa Vakfı'ndan olan bu hanın 1543 yılındaki vakfiyesine göre, üstte 37. altta 24 odası ile 100 atı barındıracak bir de ahırı bulunmaktaydı. Hanın kuzey cephesinde yer alan dükkanlar günümüzde hizmet vermektedir.

Foto

Tüm hakları sakladır. 2019 © T.C. Tire Belediyesi