İnanç Turizmi

ALİ BABA TEKKESİ

Ali Baba ve Hasan Baba türbeleri, eskiden beri günümüze gelen Anadolu’ nun Türk yaşamına açılmasına öncülük eden Ahilik geleneğinin devamı yansıtan ve bugün de Anadolu'nun sayılı Bektaşi dergâhlarından biridir. Su pınarı, kuyusu, ağaçları ve havuzu ile Bati Anadolu’daki önemli bir dergâh merkezi durumundadır. Hala burada kendi adıyla anılan Dergâh, konumu ve bakımlı arazisiyle Tire’nin gözde mesire yerlerindendir.

Foto

İBN-İ MELEK VE SÜLEYMAN ŞAH TÜRBESİ

İbn-i Melek Türbesi, Tire’ nin yetiştirdiği en büyük isim olan Aydınoğulları’ nın Başkent Kadısı, ünlü tefsirci “ibn-i Melek” takma adlı İzzettin Abdullatif’e ait olup türbenin içinde ayrıca Mevlana Seyyid Nizamaeddin Efendi, İbn-i Melek oğlu Mehmet Efendi ve Alaybey ailesinden Evliya Ali Efendi yatmaktadır. Türbe bahçesinde yer alan bir başka yapıysa Aydınoğulları Lideri Mehmet Bey’ in oğlu Tire Emiri Süleyman Şah ve aile bireyleri yatmaktadır.

Foto

LÜTFİ PAŞA CAMİ

Cami bir külliye bünyesinde inşa edilmiştir. Külliye Sadrazam Lütfi Paşa’nın Aydın Sancak Beyliği döneminde 1520 (H. 926) tarihinde yapıldığına ilişkin bilgiler vardır. H.950/1543 tarihli vakfiyesi kayıtlıdır. Caminin önceleri, medrese, bimarhane, han ve çeşmelerle birlikte bir külliye düzeninde inşa edildiği anlaşılmaktadır. Camiye ait inşa kitabesi yoktur. Vakıf kaydında “Nefs-i Tirede vaki merhum Lütfü Paşa” ifadesi bulunmaktadır. Tirede Klasik Osmanlı Devri camilerinin payandalı örneklerinden biri olan cami 1837, 1906, 1935 ve 1953 yıllarında onarım görmüştür. 1935 ve 1953 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından orijinaline uygun olarak onarılan cami, halen bakımlı bir bahçe içerisinde olup ibadete açıktır.

Foto

ŞEMSİ MESCİDİ VE AYAZMA

Derekahve Semti’nde yer alan mescid, daha çok ayazması ile ünlüdür. Hristiyanlarca yüzlerce yıldır Ayazması (kutsal su) nedeniyle ilgi gören yapı ilginç özelliğini korumaktadır. Ayazma, mescidin alt katını oluşturmaktadır. “Dülgerzade Mescidi” adıyla da kayıtlarda yer alan mescidin banisi Şemseddin Ahmet Bey’dir. Yüzyıllar boyunca Müslümanlar ile Hristiyanların altlı üstlü ibadetlerini yerine getirmeleri, kent sakinlerinin barış ve huzur içinde yaşadıklarına en güzel örnektir.

Foto

YAHŞİBEY (YEŞİL İMARET) KÜLLİYESİ

Kentteki ilk dönem Osmanlı Zaviyesi olan Yeşil İmaret, gelişmiş plan örneği ile farklı bir yapı özelliği taşımaktadır. Zaviye planlarında minareler doğuda bulunmaktadır. Bu da cami ve zaviyelerin ayırt edici özelliği olmaktadır. Yeşil İmaret Zaviyesi 1935-1971 yılları arasında, Tire’ de, müze olarak hizmet vermiştir. Günümüzde ise bu yapı, cami olarak kullanılmaktadır. Aydınoğlu Beyliği’ni Osmanlı Devleti’ ne bağlayan Sultan II. Murat’ın kumandanlarından, Abdullah oğlu Halil Yahşi Bey tarafından yaptırmıştır. Hangi tarihte yapıldığı kesin olarak bilinmemekle beraber, 1441 tarihli Vakfiyesi vardır. Kentteki ilk Osmanlı eseri olması bakımından, Bursa tipi zaviyeleri grubuna sokabileceğimiz bu yapı, Anadolu’ da ilk yarım kubbeli eser olması nedeniyle ayrı bir özellik taşır.

Foto

YALINAYAK CAMİ

Yalınayak Cami, bağlı olduğu külliyenin bir parçasıdır. Bânisi Hasan Çavuş, Kanuni ve Sultan II. Selim Devri Sadrazamlarından, Ferhat Paşa’nın oğludur. Caminin 16. yy. eserlerinden olduğu düşünülmektedir. Camide görülen mihrap, minber ve kalem işçiliği yanında şadırvanın bir bordür halinde çevreleyen çiçek bezemeleri, camiye gösterilen ilginin kanıtıdır. Külliye ünitelerinden medrese yıkılmış olup diğer ünitelerinden hamamı ise ayaktadır.

Foto

ULU CAMİ

Tire Camileri içinde mekan genişliği en büyük olan yapıdır. Belgelerde “Cami-i Atik”, “Cami-i Kebir” ya da “Camiüşşehir” tanımlarıyla geçmektedir. Tire’nin bu en büyük camisi Bizans’ın metropol kilisesi konumunda iken camiye çevrilmiştir. Önceleri duvarlarında ünlü azize Katerina ile ilgili sözler e ikonlar yer almaktaydı. Bu yazı ve ikonlar dikkate alındığında kilisenin ilk adının “Azize Katerina Kilisesi” olma olasılığı artmaktadır.

Foto

YOĞURTLUOĞLU ( YAVUKLUOĞLU) KÜLLİYESİ

Yoğurtluzâde Külliyesi, 15. yüzyılda yapılan bir külliye olup, Bânisi Yoğurtluoğlu Mustafa Bey’dir. Adını bânisinden alan külliye halk arasında Yavukluoğlu Camii olarak bilinmektedir. Tire’nin güney kesiminde yer alan caminin doğu bitişiğinde Muvakkithane, doğu ve batısında 14 medrese odası bulunur. Yavukluoğlu Külliyesinde gerçekleştirilen restorasyon çalışasının ardından camii 2005 yılında ibadete açılmıştır.

Foto
İnanç Turizmi

ALİ BABA TEKKESİ

Ali Baba ve Hasan Baba türbeleri, eskiden beri günümüze gelen Anadolu’ nun Türk yaşamına açılmasına öncülük eden Ahilik geleneğinin devamı yansıtan ve bugün de Anadolu'nun sayılı Bektaşi dergâhlarından biridir. Su pınarı, kuyusu, ağaçları ve havuzu ile Bati Anadolu’daki önemli bir dergâh merkezi durumundadır. Hala burada kendi adıyla anılan Dergâh, konumu ve bakımlı arazisiyle Tire’nin gözde mesire yerlerindendir.

Foto

İBN-İ MELEK VE SÜLEYMAN ŞAH TÜRBESİ

İbn-i Melek Türbesi, Tire’ nin yetiştirdiği en büyük isim olan Aydınoğulları’ nın Başkent Kadısı, ünlü tefsirci “ibn-i Melek” takma adlı İzzettin Abdullatif’e ait olup türbenin içinde ayrıca Mevlana Seyyid Nizamaeddin Efendi, İbn-i Melek oğlu Mehmet Efendi ve Alaybey ailesinden Evliya Ali Efendi yatmaktadır. Türbe bahçesinde yer alan bir başka yapıysa Aydınoğulları Lideri Mehmet Bey’ in oğlu Tire Emiri Süleyman Şah ve aile bireyleri yatmaktadır.

Foto

LÜTFİ PAŞA CAMİ

Cami bir külliye bünyesinde inşa edilmiştir. Külliye Sadrazam Lütfi Paşa’nın Aydın Sancak Beyliği döneminde 1520 (H. 926) tarihinde yapıldığına ilişkin bilgiler vardır. H.950/1543 tarihli vakfiyesi kayıtlıdır. Caminin önceleri, medrese, bimarhane, han ve çeşmelerle birlikte bir külliye düzeninde inşa edildiği anlaşılmaktadır. Camiye ait inşa kitabesi yoktur. Vakıf kaydında “Nefs-i Tirede vaki merhum Lütfü Paşa” ifadesi bulunmaktadır. Tirede Klasik Osmanlı Devri camilerinin payandalı örneklerinden biri olan cami 1837, 1906, 1935 ve 1953 yıllarında onarım görmüştür. 1935 ve 1953 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından orijinaline uygun olarak onarılan cami, halen bakımlı bir bahçe içerisinde olup ibadete açıktır.

Foto

ŞEMSİ MESCİDİ VE AYAZMA

Derekahve Semti’nde yer alan mescid, daha çok ayazması ile ünlüdür. Hristiyanlarca yüzlerce yıldır Ayazması (kutsal su) nedeniyle ilgi gören yapı ilginç özelliğini korumaktadır. Ayazma, mescidin alt katını oluşturmaktadır. “Dülgerzade Mescidi” adıyla da kayıtlarda yer alan mescidin banisi Şemseddin Ahmet Bey’dir. Yüzyıllar boyunca Müslümanlar ile Hristiyanların altlı üstlü ibadetlerini yerine getirmeleri, kent sakinlerinin barış ve huzur içinde yaşadıklarına en güzel örnektir.

Foto

YAHŞİBEY (YEŞİL İMARET) KÜLLİYESİ

Kentteki ilk dönem Osmanlı Zaviyesi olan Yeşil İmaret, gelişmiş plan örneği ile farklı bir yapı özelliği taşımaktadır. Zaviye planlarında minareler doğuda bulunmaktadır. Bu da cami ve zaviyelerin ayırt edici özelliği olmaktadır. Yeşil İmaret Zaviyesi 1935-1971 yılları arasında, Tire’ de, müze olarak hizmet vermiştir. Günümüzde ise bu yapı, cami olarak kullanılmaktadır. Aydınoğlu Beyliği’ni Osmanlı Devleti’ ne bağlayan Sultan II. Murat’ın kumandanlarından, Abdullah oğlu Halil Yahşi Bey tarafından yaptırmıştır. Hangi tarihte yapıldığı kesin olarak bilinmemekle beraber, 1441 tarihli Vakfiyesi vardır. Kentteki ilk Osmanlı eseri olması bakımından, Bursa tipi zaviyeleri grubuna sokabileceğimiz bu yapı, Anadolu’ da ilk yarım kubbeli eser olması nedeniyle ayrı bir özellik taşır.

Foto

YALINAYAK CAMİ

Yalınayak Cami, bağlı olduğu külliyenin bir parçasıdır. Bânisi Hasan Çavuş, Kanuni ve Sultan II. Selim Devri Sadrazamlarından, Ferhat Paşa’nın oğludur. Caminin 16. yy. eserlerinden olduğu düşünülmektedir. Camide görülen mihrap, minber ve kalem işçiliği yanında şadırvanın bir bordür halinde çevreleyen çiçek bezemeleri, camiye gösterilen ilginin kanıtıdır. Külliye ünitelerinden medrese yıkılmış olup diğer ünitelerinden hamamı ise ayaktadır.

Foto

ULU CAMİ

Tire Camileri içinde mekan genişliği en büyük olan yapıdır. Belgelerde “Cami-i Atik”, “Cami-i Kebir” ya da “Camiüşşehir” tanımlarıyla geçmektedir. Tire’nin bu en büyük camisi Bizans’ın metropol kilisesi konumunda iken camiye çevrilmiştir. Önceleri duvarlarında ünlü azize Katerina ile ilgili sözler e ikonlar yer almaktaydı. Bu yazı ve ikonlar dikkate alındığında kilisenin ilk adının “Azize Katerina Kilisesi” olma olasılığı artmaktadır.

Foto

YOĞURTLUOĞLU (YAVUKLUOĞLU) KÜLLİYESİ

Yoğurtluzâde Külliyesi, 15. yüzyılda yapılan bir külliye olup, Bânisi Yoğurtluoğlu Mustafa Bey’dir. Adını bânisinden alan külliye halk arasında Yavukluoğlu Camii olarak bilinmektedir. Tire’nin güney kesiminde yer alan caminin doğu bitişiğinde Muvakkithane, doğu ve batısında 14 medrese odası bulunur. Yavukluoğlu Külliyesinde gerçekleştirilen restorasyon çalışasının ardından camii 2005 yılında ibadete açılmıştır.

Foto

Tüm hakları sakladır. 2019 © T.C. Tire Belediyesi